Hoe ga je het gesprek aan over alcohol en drugs?

Een gesprek voeren over alcohol en drugs is spannend, maar nodig. In de sector transport en logistiek kan één fout levens kosten. Denk aan een chauffeur die te laat remt of een magazijnmedewerker die niet scherp is op de heftruck. Maar hoe voer je dit gesprek op een veilige manier?

Een gesprek werkt beter als je het op een rustig moment voert. Dus niet in de kantine waar collega’s meeluisteren, maar op een plek waar privacy is.

Daarnaast helpt het om te praten rondom natuurlijke momenten in het jaar. Op zulke momenten is het makkelijker en veiliger om het onderwerp te bespreken.

• Voor het festivalseizoen: op festivals gebruiken veel bezoekers drugs. Vooral ecstasy, cannabis, cocaïne, ketamine en 3-MMC zijn populair, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut. Meer dan de helft van de bezoekers neemt ecstasy. Dit is veel meer dan gemiddeld in Nederland. Op festivals komt drugsgebruik dus duidelijk vaker voor. Niet iedereen weet wat de gevolgen zijn als ze drugs hebben gebruikt en maandag weer aan het werk gaan. Bespreek dit voordat het festivalseizoen start.
• Voor de zomervakantie: meer barbecues en feestjes, waar meer gedronken wordt. Niet iedereen denkt aan de gevolgen van een avondje alcohol drinken de volgende ochtend.
• Na ongelukken in de sector: nieuwsberichten over ongelukken kunnen een reden zijn om bewustwording te vergroten.

Zo maak je het onderwerp bespreekbaar zonder dat je iemand persoonlijk aanwijst.

Zorg dat je je goed voorbereidt. Denk na over:

• Doel van het gesprek: wil je informeren, signaleren of afspraken maken?
• Het gewenste resultaat: wanneer ben jij tevreden met de uitkomst van het gesprek?
• Wie het gesprek voert: leidinggevende, een vertrouwenspersoon of een ervaren collega.
• Wat je kunt aanbieden: aangepast werk, rustmomenten, tijdelijk ander soort werk.

Er zijn ook wat punten die je beter uit de weg kunt gaan tijdens het gesprek. Zoals: 

• Vermijd woorden als ‘verboden’ en ‘mag niet’: die zorgen er vaak voor dat de ander in de verdediging schiet. 
• Niet normaliseren: zeg niet: “Ach, iedereen doet dat weleens.” Dat verzwakt je boodschap.
• Geef geen oordeel: houd je persoonlijke mening buiten het gesprek. Focus op veiligheid en gezondheid.

Voorbeeld 1: preventief gesprek

Werkgever: “Het festivalseizoen staat weer voor de deur. We weten allemaal dat het gezellig kan zijn. Maar sommige middelen kunnen nog lang blijven doorwerken, waardoor het rijden met de vrachtwagen soms niet veilig is. Hoe zorgen we dat iedereen maandag veilig aan het werk kan?”

Werknemer: “Ja, soms ben ik maandag wel moe.”

Werkgever: “Dat snap ik. Als je van tevoren aangeeft dat je misschien niet fit bent op maandag, kunnen we samen kijken naar aangepast werk of een vrije dag.”

Andere mogelijke openingen:

“Met dit mooie weer komen er veel barbecues en borrels aan. Geniet er vooral van, maar let erop dat alcohol de volgende dag nog invloed kan hebben op je werk.”

“De dagen zijn lang en soms slaap je korter in de zomer. Let erop dat je voldoende rust pakt, zodat we samen de drukke planning goed doorkomen.”

Voorbeeld 2: bij vermoedens

Werkgever: “Je lijkt de laatste tijd moe en vaak afgeleid. Herken je dat?”

Werknemer: “Ja, misschien. Ik ben ook naar een festival geweest dit weekend.”

Werkgever: “Bedankt dat je dat zegt. Laten we kijken hoe je veilig kunt werken. Je gezondheid en veiligheid zijn belangrijk, ook voor je collega’s.”

Andere mogelijke openingen:

“Ik zie dat je vaker pauzes neemt en er afwezig uitziet. Hoe gaat het met je?”

“Ik merk dat je meer fouten maakt dan normaal. Weet je waardoor dat kan komen?”

Als werkgever kun je deze collega’s bewust inzetten. Kijk wie in het team gezag heeft, veel vertrouwen krijgt of vaak door anderen om advies wordt gevraagd. Dat kunnen bijvoorbeeld ervaren chauffeurs, teamleiders of informele leiders zijn. Geef ze simpele tips of een korte training zodat zij het onderwerp alcohol, drugs en medicijnen op een veilige en open manier kunnen bespreken.

Om het gesprek zo goed mogelijk aan te kunnen gaan, hier nog een paar tips:

• Kies een rustig moment en een veilige plek.
• Stel open vragen vanuit zorg, niet vanuit straf.
• Bespreek samen oplossingen, zoals aangepast werk of een vrije dag.
• Vertel dit steeds opnieuw, bijvoorbeeld als iemand begint of bij teamoverleg.
• Gebruik ervaringsverhalen of nieuwsvoorbeelden om het concreet te maken.