Hoe ga je het gesprek aan over medicijnen?
In de sector transport en logistiek is veiligheid van levensbelang. Een chauffeur die door medicijnen minder scherp is, kan ernstige ongelukken veroorzaken. Veel werknemers durven niet te vertellen dat ze medicijnen gebruiken, uit angst voor ontslag. Toch is het in sommige gevallen noodzakelijk dit te melden. Het is daarom goed dat jij als werkgever dit onderwerp bespreekbaar maakt.
Waarom dit gesprek nodig is
Sommige medicijnen vertragen het reactievermogen of maken je slaperig. Andere middelen versterken de werking van alcohol of drugs, waardoor de risico’s groter worden. Ook het voor je plezier gebruiken van medicijnen, zoals Ritalin, lachgas of sterke pijnstillers, kan gevaarlijk zijn. Door hierover in gesprek te gaan, voorkom je ongelukken en zorg je ervoor dat iemand veilig en inzetbaar blijft.
Creëer een veilige sfeer tijdens het gesprek
Een werknemer zal pas eerlijk zijn als hij zich veilig voelt. Vermijd dus een beschuldigende toon. Begin het gesprek vanuit zorg:
Voorbeeld:
"Ik zie dat je de laatste dagen vermoeider lijkt. Kan dat iets met medicijnen te maken hebben? Laten we samen kijken hoe je veilig kunt werken."
Door je vraag zo te stellen, geef je ruimte voor openheid. Je maakt duidelijk dat je meedenkt in plaats van straft.
Kies het juiste moment voor het gesprek
Kies en overleg samen met je werknemer wat het beste moment is voor dit gesprek. Plan een rustig moment en zorg dat niemand jullie kan storen. Het is belangrijk dat jullie beiden niet afgeleid zijn.
Voorbereiding helpt
Het is goed om voorbereid naar het gesprek te komen. Denk vooraf na over:
Doel van het gesprek: wil je informeren, signaleren of afspraken maken?
- Het gewenste resultaat: wanneer ben jij tevreden met de uitkomst van het gesprek?
- Wie het gesprek voert: leidinggevende, een vertrouwenspersoon of een ervaren collega.
- Wat je kunt aanbieden: aangepast werk, rustmomenten, tijdelijk ander soort werk.
- Zo laat je zien dat er opties zijn, zonder dat jouw werknemer bang hoeft te zijn voor ontslag of straf.
Valkuilen om te vermijden
Er zijn ook wat punten die je beter uit de weg kunt gaan tijdens het gesprek. Zoals:
Vermijd woorden als ‘verboden’ en ‘mag niet’: die zorgen er vaak voor dat de ander in de verdediging schiet.
- Niet normaliseren: zeg niet: “Ach, iedereen doet dat weleens.” Dat verzwakt je boodschap.
- Geef geen oordeel: houd je persoonlijke mening buiten het gesprek. Focus op veiligheid en gezondheid.
Voorbeelden van een gesprek
Voorbeeld 1: preventief
Werkgever: “Hoe was je weekend?”
Werknemer: “Gezellig. Wel veel te laat geworden vrijdag en zaterdag.”
Werkgever: “Ik weet dat je graag een biertje drinkt in het weekend. Ik wil niet in je privéleven duiken, maar in ons werk moet je wel scherp zijn. Alcohol kan soms nog lang doorwerken.”
Werknemer: “Daar sta ik eerlijk gezegd nooit echt bij stil.”
Werkgever: “Je bent niet de enige hoor, daarom praten we er liever op tijd over dan achteraf als er iets misgaat. Als je een keer merkt dat het niet slim is om te rijden of werken, meld het gewoon. Dan kijken we samen naar een oplossing. Goed?”
Voorbeeld 2: bij vermoedens
Werkgever: “Ik merk dat je de laatste dagen vaker pauze neemt en er wat afwezig uitziet. Herken je dat?”
Werknemer: “Ja, ik gebruik nieuwe medicijnen. Ik ben bang dat ik niet meer mag rijden.”
Werkgever: “Veiligheid staat voorop. We kunnen samen kijken naar tijdelijk ander werk. Zo verlies je geen inkomen en blijf je betrokken.”
Stel een andere collega voor
Niet elk gesprek hoeft met de werkgever gevoerd te worden. Soms werkt een ervaren collega beter, bijvoorbeeld omdat hij vertrouwder voelt. Je kunt deze collega een paar gesprekstips geven, zo help je hem om het onderwerp bespreekbaar te maken. Wat er tijdens het gesprek wordt gezegd, hoeft niet met de werkgever te worden besproken.
Praktische tips voor werkgevers
Om het gesprek met je werknemer zo goed mogelijk te kunnen voeren, heeft STL nog wat tips:
Kies een rustig moment en een veilige plek.
- Stel open vragen vanuit zorg.
- Bespreek mogelijke oplossingen zoals aangepast werk.
- Herhaal dit onderwerp regelmatig, ook preventief.
- Gebruik een herkenbaar voorbeeld, denk aan een voorval in de sector of een nieuwsbericht.
Bekijk hier onze tipkaarten voor het omgaan met ADM.
Veelgestelde vragen over alcohol drugs en medicijnen
Heb je vragen over onze dienstverlening of over het werken in de sector? Bekijk alle veelgestelde vragen over alcohol, drugs en medicijnen.
Ja, de Arbowet zegt dat iedere werknemer zelf moet zorgen voor de eigen veiligheid én die van collega’s. Dat betekent ook dat de werknemer geen gevaar mag veroorzaken door medicijnen die het werk beïnvloeden, zoals sufheid of minder opletten.
Als een werknemer medicijnen gebruikt die invloed kunnen hebben op het werk, moet de werknemer dit altijd bespreken met de bedrijfsarts. De bedrijfsarts kijkt of de werknemer veilig kan werken en geeft advies. De werknemer hoeft dit niet rechtstreeks aan de leidinggevende te melden. Maar het is wel verstandig dat de werknemer informeert (uit eigen initiatief) over medicijngebruik, zodat samen gekeken kan worden of werk aangepast moet worden.
Je mag als werkgever niet vragen welke medicijnen een werknemer gebruikt. Maar het is wel verstandig dat de werknemer zijn leidinggevende (uit eigen initiatief) informeert over medicijngebruik. Zo kan samen gekeken worden of het werk aangepast moet worden. Bijvoorbeeld omdat ze zorgen voor een slechtere concentratie en de werknemer deelneemt aan het verkeer. Je kunt als werkgever dan (tijdelijk) ander werk aanbieden. Een gele sticker op de medicijnen is een belangrijk signaal. Het betekent dat het medicijn je rijvaardigheid en reactievermogen beïnvloedt. Een rode sticker betekent dat autorijden en machinewerk verboden zijn.
Download onze tipkaart over medicijngebruik.
Mogelijke signalen van medicijngebruik zijn:
- Sufheid, traag reageren.
- Heel druk gedrag.
- Wisselingen in humeur. De ene keer vrolijk, dan weer boos of 'geheimzinnig'.
- Moeite met concentreren.
- Moe. Sommige medicijnen zorgen ervoor dat je slecht slaapt.
- Fouten maken, slordig zijn, langzamer werken.
- Veel afvallen.
Het gebruik van medicijnen is niet altijd zichtbaar. Of het duurt even voordat je het als werkgever doorhebt. Hierbij geldt: dat iemand een keer moe of chagrijnig is, hoeft niets te betekenen. Bij misbruik komt dit gedrag vaker voor en zorgt het voor problemen op het werk.
Meer informatie vind je in onze tipkaart ‘Herkennen van ADM-gebruik’.
Volg onderstaande stappen (de ABBA-checklist) als je vermoedt dat een werknemer onder invloed is terwijl hij aan het werk is.
- Apart nemen: haal de werknemer rustig uit de situatie.
- Beschrijf gedrag en effect: benoem concreet wat je ziet en welk risico dit geeft, zonder discussie.
- Benoem de regels: wijs op jullie ADM-beleid en de veiligheidsregels en vertel wat wel/niet mag.
- Actie: zorg voor een veilige oplossing. Laat de werknemer bijvoorbeeld naar huis brengen. Maak een vervolgafspraak en leg dit vast.
Nee. Je mag alleen bespreken of de medicijnen het werk en de veiligheid beïnvloeden. De naam van het medicijn is privé.
