Preventie, herkenning, begeleiding en zorg

Voorkomen is beter dan genezen. Zeker bij alcohol, drugs en medicijnen (ADM) op het werk. Eén fout kan grote gevolgen hebben. Hoe herken je signalen van gebruik? Hoe ga je ermee om? Op deze pagina lees je praktische tips.

Gebruik zie je niet altijd meteen. Let op kleine veranderingen in gedrag:

• Een werknemer is vaker moe of ziek na het weekend.
• Iemand doet anders dan normaal: hij is sneller boos, drukker of langzamer.
• Iemand praat met dubbele tong, kijkt wazig of gaat vaak naar het toilet.
• Na een avondje doorzakken komt iemand brak op het werk.
• Collega’s geven signalen dat er iets speelt.

Als werkgever kun je het niet makkelijk oplossen voor je werknemers. Maar je kunt je werknemers wel helpen en begeleiden. Dingen die je kunt doen als werkgever:

• Maak het bespreekbaar: zonder oordeel, toon interesse en stel vragen.
• Voorkom normaliseren: accepteer gebruik niet, maar veroordeel het ook niet direct.
• Benoem risico’s: koppel het aan veiligheid, gezondheid en carrièrekansen.
• Zorg voor alternatieven: denk aan aangepast werk in plaats van ziek melden.
• Kijk naar de bedrijfscultuur: durven collega’s elkaar aan te spreken op ‘vreemd’ gedrag? Een plek waar je iets durft te zeggen is belangrijk.

Tijdens de hooikoortsperiode gebruiken sommige werknemers antihistamine. Deze medicijnen kunnen je suf maken. Bespreek dit vooraf: “We willen dat iedereen veilig kan werken. Meld het als je medicijnen gebruikt die je slaperig maken, dan zoeken we samen een oplossing.”

Als werkgever sta je er niet alleen voor. Wanneer je het aangeeft, kunnen mensen jou helpen met het oplossen en advies geven. Denk aan de volgende personen:

• Bedrijfsarts: beoordeelt medische risico’s en geeft advies.
• Arbodienst: helpt bij beleid en preventie.
• Vertrouwenspersoon: biedt een veilige plek voor werknemers die niet direct naar jou durven te stappen.

Kun je het niet alleen oplossen? En kom je er samen met je werknemer niet uit? Dan kan begeleiding nodig zijn, zoals: 

• Zelfhulp via groepen, bijvoorbeeld Anonieme Alcoholisten.
• Verslavingszorg via huisarts of bedrijfsarts.
• Buddysysteem: wijs een collega aan die een medewerker na behandeling helpt met terugkeer en steun op de werkvloer.
• Privéproblemen? Een budgetcoach of maatschappelijk werker kan helpen.

Een veilige en gezonde werkomgeving begint met kleine, herkenbare stappen. Preventie hoeft niet ingewikkeld te zijn: eenvoudige gewoontes en duidelijke afspraken maken vaak al een groot verschil. Hier zijn tips om bewustzijn te vergroten, risico’s te beperken en samen een veilige werkcultuur te versterken.

• Organiseer een alcoholvrije vrijdagmiddagborrel.
• Geef voorlichting bij onboarding: leg nieuwe werknemers uit wat je verwacht.
• Gebruik ervaringsverhalen tijdens werkoverleggen: een anoniem voorbeeld maakt meer indruk dan cijfers.
• Herinner je team rond feestdagen en tijdens het festivalseizoen aan de risico’s: “Na een feest kan je reactietijd nog dagen traag zijn.”

Wanneer je verder nog hulp nodig hebt, zijn er verschillende organisaties die jou en je werknemers kunnen helpen:

• Trimbos-instituut: voor betrouwbare informatie en handreikingen.
• Trafieq: voor trainingen en advies over ADM.
• ADM-support: voor tips en tools voor bedrijven.