De Expert Vertelt: Praat op tijd over ADM
Iedere maand deelt Robert Gartner, Innovatiemanager bij Sectorinstituut Transport en Logistiek (STL), wat hem opvalt in transport en logistiek. Wat speelt er bij werkgevers? Welke ontwikkelingen vragen aandacht? En hoe kan STL bedrijven helpen om hiermee aan de slag te gaan? Praktisch, actueel en herkenbaar.
Deze keer bespreekt hij alcohol, drugs en medicijnen (ADM) tijdens het werk. Een onderwerp waar misschien niet dagelijks over wordt gesproken, maar dat veiligheid, gezondheid en inzetbaarheid van werknemers direct raakt.
Een risico dat vaak pas zichtbaar wordt als het misgaat
Je kunt bijna geen krant openslaan of online nieuws bekijken zonder berichten te zien over ongevallen. Soms zijn daar vrachtwagens bij betrokken. Regelmatig speelt alcohol-, drugs- of medicijngebruik een rol. Pas na zo’n ongeval wordt onderzocht of iemand onder invloed was. Vaak gaat het om ernstige ongevallen met letsel of zelfs een dodelijke afloop.
Maar het gaat niet alleen om situaties waarin iets misgaat of incidenten die het nieuws halen. Elke dag werken mensen in onze sector met vrachtwagens, heftrucks machines en andere transportmiddelen. Daarbij zijn concentratie, alertheid en goed kunnen inschatten van situaties onmisbaar. Alcohol, drugs en sommige medicijnen kunnen daar invloed op hebben. Niet alleen tijdens het gebruik, maar soms ook daarna.
Meer dan alleen veiligheid
Ook zonder ongeval kunnen alcohol, drugs en medicijnen invloed hebben op hoe iemand werkt of rijdt. Veel mensen weten dat je niet moet rijden na het drinken van alcohol. Maar over de effecten van drugs en bepaalde medicijnen is vaak minder bekend. Sommige middelen kunnen nog uren of zelfs dagen invloed hebben op je concentratie, reactievermogen of beoordelingsvermogen. Ook als iemand zich gewoon fit voelt.
In een sector waarin dagelijks wordt gewerkt met vrachtwagens, heftrucks, machines en tijdsdruk kan dat grote gevolgen hebben. Niet alleen voor de veiligheid, maar ook voor de inzetbaarheid van werknemers. Daarnaast zien we dat het gebruik van middelen verandert. Nieuwe synthetische drugs volgen elkaar in hoog tempo op en ook producten zoals vapes met THC komen steeds vaker voor. Veel mensen realiseren zich niet direct welke invloed deze middelen kunnen hebben op hun functioneren.
Niet altijd zichtbaar
Tijdens ADM-bijeenkomsten die STL organiseert, merk ik dat veel werkgevers vragen hebben over verschillende soorten drugs en medicijnen en de signalen die daarbij horen.
Dat is begrijpelijk. Nieuwe middelen zijn niet altijd herkenbaar en de effecten verschillen van persoon tot persoon. Bovendien gaat het om een onderwerp dat vaak als privé wordt gezien, terwijl de gevolgen wel zichtbaar kunnen worden op de werkvloer.
Niet iedereen die een keer te veel gebruikt, heeft direct een probleem. Maar regelmatig gebruik kan wel een eerste signaal zijn. Tegelijkertijd is het voor werkgevers niet altijd eenvoudig om signalen goed te herkennen of in te schatten wat er precies speelt.
Juist daar zit het dilemma. Werkgevers zijn verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving, maar willen ook zorgvuldig omgaan met persoonlijke situaties van werknemers. Daarom is het belangrijk om kennis te hebben van middelengebruik en signalen tijdig te herkennen. STL biedt hiervoor praktische informatie.
Praat erover voordat er problemen ontstaan
Mijn boodschap aan werkgevers is simpel: onderschat alcohol-, drugs- en medicijngebruik niet. Juist werkgevers kunnen hierin veel betekenen. Niet door werknemers te controleren, maar door bewustwording te vergroten en duidelijke afspraken te maken. Daarom is het belangrijk om het gesprek aan te gaan voordat er iets gebeurt. Niet vanuit controle of wantrouwen, maar vanuit veiligheid en gezondheid. Door het onderwerp bespreekbaar te maken, vergroot je de bewustwording en help je werknemers om veilige keuzes te maken.
Wat kunnen werkgevers doen?
Bij ADM wordt vaak als eerste gedacht aan chauffeurs. Logisch, want onderweg kunnen de gevolgen groot zijn. Maar dit onderwerp speelt net zo goed in een warehouse of op kantoor. Alcohol-, drugs- en medicijngebruik kan invloed hebben op het functioneren van iedere werknemer.
Bespreek ADM regelmatig binnen het bedrijf, bijvoorbeeld tijdens een toolbox-meeting of werkoverleg. Laat dit bij voorkeur doen door een operationeel leidinggevende of iemand die dicht bij de werknemers staat. Zorg voor een open gesprek zonder oordeel, waarin bewustwording centraal staat.
Om werkgevers hierbij te ondersteunen, hebben STL, TLN en het Trimbos-instituut een handreiking ontwikkeld voor het opstellen van een ADM-beleid. Zo geef je het onderwerp een vaste plek binnen je veiligheidsbeleid en werk je samen aan een veilige en gezonde werkomgeving.
