Ervaringen

Ongewenst gedrag aanpakken in transport en logistiek? Zo maak je het verschil op de werkvloer

Deel deze pagina

Wat doet jouw bedrijf tegen ongewenste omgangsvormen? Durven werknemers zich vrijuit te spreken? En neem je als werkgever écht het voortouw? Edwin Houweling, Arbeid- en Organisatiedeskundige bij Sectorinstituut Transport en Logistiek (STL), helpt dagelijks werkgevers in de sector op weg. Hij ziet wat wel en juist niet werkt bij het voorkomen en aanpakken van ongewenst gedrag.

Een veilige werkomgeving ontstaat niet door regels alleen, maar doordat mensen zich vrij voelen om gedrag bespreekbaar te maken'

Edwin Houweling

Bespreek gedrag met elkaar

Ongewenste omgangsvormen blijven vaak onder de radar. Als signalen niet worden herkend of besproken, kan dat leiden tot spanningen, werkstress of zelfs uitval. Volgens Edwin begint een effectieve aanpak niet bij regels of klachtenprocedures, maar bij regelmatige aandacht voor échte gesprekken met je mensen. ''Met preventie maak je gedrag bespreekbaar,'' legt Edwin uit. ''Check als leidinggevende regelmatig in bij je werknemers. Niet met een verwijt. En niet pas als iets misgaat, zoals schade rijden. Vraag hoe iemand in zijn werk zit. Bespreek wat jullie gewenst en ongewenst gedrag vinden en waar de grenzen liggen.'' Zo wordt het makkelijker om elkaar aan te spreken. Wil een werknemer zijn verhaal liever kwijt bij iemand die geen partij is in de situatie? Dan kan diegene terecht bij de vertrouwenspersoon. ''Maar het uiteindelijke doel is dat ongewenst gedrag zoveel mogelijk informeel en vroegtijdig wordt besproken,'' benadrukt Edwin.

Doe onderzoek en gebruik de RI&E

Als werkgever is het belangrijk om te weten wat binnen je organisatie speelt. Ongewenst gedrag en werkdruk vallen onder psychosociale arbeidsbelasting (PSA) en maken onderdeel uit van de RI&E. ''De RI&E is een hulpmiddel om te achterhalen hoe werknemers hun werk en werkomgeving ervaren. Als uit de RI&E blijkt dat er risico's zijn op een te hoge werkdruk of ongewenst gedrag zoals pesten, intimidatie, agressie of discriminatie, is een werkgever verplicht om verdiepend onderzoek te doen.'' Dat gebeurt onder andere via een vragenlijst richting werknemers. ''Kijk goed naar de aard en omvang van het probleem. Speelt er iets tussen collega's? Of gaat het om gedrag van buitenaf, bijvoorbeeld van klanten of weggebruikers? Dat inzicht heb je nodig om gerichte maatregelen te nemen die passen bij jouw bedrijf.''

Kijk naar oorzaken, groepsdynamiek en cultuur

Ongewenst gedrag ontstaat vaak door onderliggende oorzaken, zoals groepsdynamiek, leiderschapsstijl of de cultuur binnen een organisatie. Edwin wijst op onderzoeken, zoals de Delphi-studie van de Arbeidsinspectie, die laten zien dat leiderschap, sociale normen en regels binnen een bedrijf belangrijkste factoren zijn. ''Leidinggevenden bepalen, bewust of onbewust, wat normaal wordt gevonden. Wordt grensoverschrijdend gedrag serieus genomen of juist weggewuifd?'' Ook de groepsdynamiek speelt een rol. Zo kunnen verschillen tussen mannen en vrouwen of de oude mentaliteit ten opzichte van jongeren in de transportsector spanningen veroorzaken. Daarnaast beïnvloedt de manier waarop werk is georganiseerd ook het gedrag op de werkvloer. ''Onduidelijke verantwoordelijkheden tussen functies en rollen kunnen irritaties versterken. Door deze oorzaken serieus te onderzoeken, pak je het probleem bij de kern aan in plaats van alleen de symptomen.''

Bied psychologische veiligheid

In een veilige werkomgeving voelen werknemers zich vrij om zich uit te spreken, fouten te maken, kritische vragen te stellen en problemen aan te kaarten. ''Dat is de basis voor elke gezonde werkomgeving. Mensen krijgen het gevoel dat ze er mogen zijn, zonder bang te zijn voor negatieve gevolgen. Bijvoorbeeld dat ze na hun gesprek alleen nog maar vervelende ritten op hun bordje krijgen,'' licht Edwin toe. ''Met gelijkwaardige gesprekken waar hun inbreng ertoe doet, durven werknemers te zeggen wat ze willen zeggen. Spreekt een leidinggevende tijdens functioneringsgesprekken alleen maar over het verminderen van schades en aandacht voor zuinig rijden? Dan zal diegene minder snel open zijn over hoe diegene het werk ervaart of dingen bespreekbaar maken die het functioneren belemmert. Iemand sluit zich dan gelijk af en vertelt niks over hoe die zich voelt. Laat staan over pestgedrag.''

Laat STL je helpen

Werkgevers hoeven het niet alleen te doen. STL ondersteunt bedrijven in transport en logistiek bij het inzichtelijk maken én aanpakken van ongewenst gedrag. ''Komt uit de basisinventarisatie en de RI&E naar voren dat er risico's zijn op het gebied van werkdruk en ongewenste omgangsvormen? Dan ben je verplicht om daar verdiepend onderzoek in te doen. Daar komen wij om de hoek kijken. Naast een vragenlijst worden relevante beleidsdocumenten doorgekeken en een paar interviews afgenomen. Dit alles wordt verwerkt in een managementrapportage met uitkomsten van de vragenlijst, conclusies en aanbevelingen.''

Met de inzichten daaruit kun je stappen zetten om werkstress en ongewenst gedrag te beperken. ''Vanuit het plan van aanpak en de maatregelen die het bedrijf daarna zelf neemt, kunnen wij ondersteunen door interventies daarin aan te bieden. Zo zorgen we samen voor een veilige en gezonde werkomgeving!''