Interview

Alcohol, drugs en medicijnen vragen om een open gesprek op de werkvloer

Deel deze pagina
Tijdens de Veiligheidsdag 2026 verzorgde Robert Gartner, innovatiemanager bij STL, een sessie over alcohol, drugs en medicijnen (ADM). Daarbij koos hij bewust voor een andere insteek dan vaak gebeurt. Niet regels of formulieren stonden centraal, maar mensen, gedrag en het gesprek op de werkvloer. 

“Het normaliseren moeten we niet doen, maar we moeten er wel rekening mee houden dat er gebruikt wordt”, zei Robert. “Je moet dus kijken: wie werken er bij mij? En het is goed om daar uiteindelijk het gesprek over aan te gaan.” 

Juist dat gesprek is erg belangrijk. Het gebruik van alcohol, drugs en bepaalde medicijnen kan grote gevolgen hebben voor veiligheid, gezondheid en functioneren op het werk. Daarom is het volgens Gartner nodig om niet alleen naar regels te kijken, maar vooral naar gedrag en signalen op de werkvloer. 


Niet alleen kijken naar regels, maar naar gedrag 

In zijn sessie legde Robert uit wat verslaving is, welke kenmerken daarbij horen en hoe leidinggevenden signalen kunnen herkennen. Denk aan veranderingen in gedrag, stemming of prestaties. Kennis over middelen en de werking ervan helpt vooral operationeel leidinggevenden om eerder te zien wanneer er iets speelt. 

“Als je begrijpt wat middelen met iemand doen, kun je eerder het gesprek aangaan”, zei Robert. “Niet veroordelend, maar open en met zorg.” 

Daarmee verschuift de aandacht van alleen handhaving naar preventie en begeleiding. Volgens Robert begint veiligheid niet op het moment dat het misgaat, maar veel eerder: bij herkennen, bespreekbaar maken en ondersteunen. 

Wanneer wordt gebruik een probleem? 

Niet ieder gebruik leidt direct tot een probleem op het werk. Robert maakte in zijn verhaal onderscheid tussen recreatief gebruik, een doseerprobleem en verslaving. Duidelijke afspraken maken is volgens Robert belangrijk.  

“In het weekend ben je vrij om te doen wat je wilt, maar maandag ben je nuchter op je werk. Kan dat niet, dan neem je vrij. Maar het gewone gebruik, het recreatief gebruik, dat is niet zo’n probleem”, zei hij. “Maar je kunt van recreatief naar een doseerprobleem gaan. En als er alcohol of drugs in het bloed zit terwijl iemand moet gaan werken, dan heb je een uitdaging als werkgever. Dan is dus het moment gekomen dat het invloed heeft op iemands werk. En dat is niet goed.” 

De handreiking biedt bedrijven praktische houvast 

Een belangrijk hulpmiddel in de sessie is de ADM-handreiking waar Robert naar verwees. Dat is een praktische gids die STL samen met het Trimbos-instituut ontwikkelde om vervoers- en transportbedrijven te helpen bij het opstellen van beleid rond alcohol, drugs en medicijnen. In de handreiking staat hoe bedrijven ADM bespreekbaar kunnen maken, welke regels je kunt vastleggen, hoe je werknemers voorlicht en ondersteunt en wat je kunt doen als er signalen of problemen zijn. 

Volgens Robert is zo’n handreiking waardevol, juist omdat het onderwerp in de praktijk vaak lastig blijft. Bedrijven moeten niet wachten tot er iets misgaat, maar vooraf al zorgen voor duidelijk beleid en een open cultuur. 

Bekijk de handreiking ‘Rijden doe je alcohol- en drugsvrij’ Ga aan de slag met de handreiking

Een open cultuur is net zo belangrijk als duidelijke regels 

Het is belangrijk dat ADM niet alleen een onderwerp is voor als het fout gaat. Juist een open cultuur maakt het mogelijk om problemen eerder te signaleren en werknemers op tijd te helpen. 

“Je moet het niet negeren”, zei Robert. “Je moet ook kijken van: wie werken er bij mij? Zijn dat mensen die in het weekend misschien wel eens wat gebruiken? En denk hierbij niet dat alleen jongeren drugs gebruiken op een festival. Ook mensen van boven de 40 doen dit. Een pilletje kost €5,- en een drankje kost misschien ook wel €5,-. En tegenwoordig heb je pilletjes die werken gewoon 4 uur. Dus dat betekent dat van één zo'n pilletje van €5,- je gewoon 4 uur plezier hebt.” 

Daarmee liet hij zien dat goed ADM-beleid niet alleen draait om regels op papier, maar juist om aandacht, bewustwording en het voeren van lastige gesprekken.

Innovatiemanager Robert Gartner van STL
Op het moment dat iemand medicijnen gebruikt die de rijvaardigheid kunnen beïnvloeden, ben je verplicht om dat aan te geven bij de werkgever.
Robert Gartner, Innovatiemanager bij STL

Ook medicijnen vragen aandacht 

In de sessie was er niet alleen aandacht voor alcohol en drugs, maar ook voor medicijnen. Sommige medicijnen hebben invloed op alertheid, reactievermogen en veilig functioneren. Robert benadrukte dat werknemers het moeten melden als zij middelen gebruiken die de rijvaardigheid kunnen beïnvloeden.  

“Op het moment dat iemand medicijnen gebruikt die de rijvaardigheid kunnen beïnvloeden, ben je verplicht om dat aan te geven bij de werkgever”, zei hij. Volgens Robert wordt dat in de praktijk nog vaak vergeten. Daarbij gaat het niet alleen om zware medicatie. “Dat kunnen ook hooikoortspillen zijn”, legde hij uit.  

Vaak is er dan sprake van een tolerantieperiode, waarin iemand nog aan het medicijn moet wennen. “Die tolerantieperiode geeft de Arboarts of de arts aan. Die moet daar een advies over geven”, zei Robert. “Zeker hooikoortspillen kunnen in het begin vrij slaapverwekkend zijn.”  

Hoelang die periode duurt en wat dat betekent voor het werk, is volgens hem aan een arts of bedrijfsarts. Met deze voorbeelden liet Robert zien dat leidinggevenden alert moeten zijn op signalen, zonder direct te oordelen. 

Leidinggevenden moeten signalen durven oppakken 

Voor leidinggevenden ligt hier een belangrijke taak. Zij hoeven niet alles te weten, maar moesten wel signalen herkennen en het gesprek durven voeren. Dat vraagt kennis, aandacht en betrokkenheid. 

Soms gebruikte hij daarbij beeldende taal om het effect van middelen scherp neer te zetten. “Als iemand de wereld ziet als een krentenbol, dan is iemand niet zo productief.” En hij verwees naar het gebruik van vapes met Tetrahydrocannabinol (THC) of ‘spice’. “Vapes hebben niet de herkenbare geur van een joint. Vapes zijn vaak geurloos. Dus je herkent drugsgebruik soms niet eens.”  

Veilig en gezond werken begon met aandacht voor mensen 

De sessie van Robert  liet zien dat ADM-beleid meer is dan een set regels op papier. Het gaat om aandacht hebben voor mensen, signalen serieus nemen en problemen herkennen. Door kennis te delen, het gesprek open te voeren en werknemers op tijd te ondersteunen, kunnen bedrijven veel problemen voorkomen.

Meer weten of zelf aan de slag met ADM-beleid? Ga aan de slag met ADM

Robert's masterclass tijdens de Veiligheidsdag 2026

Wil je de presentatie van Robert teruglezen?

Pasja Dresken, adviseur preventie

Wij staan voor je klaar

Heb je een vraag of wil je direct van onze diensten gebruik maken? Onze adviseurs staan voor je klaar om je verder te helpen.

Mailen of bellen?

088-2596121 Bereikbaar tussen 08.30 en 17.00
Wat vind je van deze pagina?