Wat te doen na een arbeidsongeval? De do's en don'ts van strafrechtadvocaat Elisa Benhaim

Een ernstig arbeids- of verkeersongeval binnen je bedrijf: geen enkele werkgever hoopt ermee te maken te krijgen. Maar wat komt er op je af als zo'n ongeval strafrechtelijk wordt opgepakt? En wat zijn je rechten en plichten? Strafrechtadvocaat Elisa Benhaim neemt werkgevers in transport en logistiek mee in praktische do's en don'ts.

Arbeids- of verkeersongeval: een belangrijk verschil 

Tijdens de Veiligheidsdag 2026 nam Elisa de aanwezige werkgevers, HR-managers en veiligheidsprofessionals mee in wat er allemaal komt kijken bij ernstige ongevallen vanuit strafrechtelijk oogpunt. Als strafrechtadvocaat staat ze zowel werkgevers als werknemers bij in verschillende sectoren, waaronder transport en logistiek. Welke zaken Elisa vaak tegenkomt? “Aan de ene kant heb je arbeidsongevallen, die strafrechtelijk vaak meer de werkgever (het bedrijf) raken. De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) onderzoekt onder meer of er voldoende maatregelen zijn genomen om werknemers te beschermen, bijvoorbeeld bij laad- en losongevallen.'' Bij verkeersongevallen ligt dat volgens haar anders. Daar komt het strafrecht vaak dichter bij de bestuurder zelf te liggen, zoals bij een dodelijke aanrijding in het verkeer. "In dat geval speelt het onderzoek zich vooral rondom de werknemer (de chauffeur) af." 

Strafrecht: wat komt er op je af?  

De gevolgen van een ernstig ongeval kunnen groot zijn. "De impact voor degene die betrokken is bij het ongeval ligt natuurlijk voorop. Tegelijkertijd komt de strafrechtelijke impact meer bij de werkgever terecht, omdat de instanties onderzoeken wat er precies is gebeurd," licht Elisa toe. Wanneer je te maken hebt met zwaar of dodelijk letsel, wordt een zaak meestal strafrechtelijk onderzocht. "Werkgevers krijgen dan te maken met verschillende instanties, zoals de Nederlandse Arbeidsinspectie, eventueel de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), en politie. Het onderzoek vindt plaats onder leiding van een officier van justitie van het Openbaar Ministerie. Daarnaast kunnen verhoren van directie en leidinggevenden plaatsvinden, worden procedures en documenten opgevraagd en kan er een tijdelijke stillegging van werkzaamheden volgen." De impact kan ook verder gaan dan het onderzoek zelf, zoals reputatieschade of media-aandacht. " Dat zie je vaak in fases. In het begin wanneer het ongeval net is gebeurd, en later opnieuw bij een eventuele zitting of strafbeschikking." 

De eerste fase na een ongeval 

"Juist de beginfase van een ongeval is doorslaggevend voor het verdere verloop van het onderzoek," vertelt Elisa. Regie is op dat moment onmisbaar. "Ik raad werkgevers aan om iemand binnen je organisatie naar voren te schuiven die – via begeleiding van een juridisch adviseur of advocaat - de regie neemt in zulke situaties. Zo is het helder welke informatie aan de overheidsinstanties wordt versterkt. Iemand die de rust bewaart, voor overzicht zorgt en bijhoudt bij welke informatie binnenkomt en uitgaat. Daarnaast is deze persoon, samen met de advocaat, het aanspreekpunt richting overheidsinstanties en degene die contact houdt met het slachtoffer of nabestaanden en eventueel pers." Ook de documentatie in je bedrijf kan niet ontbreken. "In de eerste fase wordt veel informatie opgevraagd, zowel schriftelijke als mondeling, via verhoren. Het is belangrijk dat de documentatie in je bedrijf op orde is. Mondeling wordt veel besproken of uitgelegd aan werknemers, maar is alles ook vastgelegd? Als de Arbeidsinspectie bewijs opvraagt van instructies of opleidingen, moet je dat kunnen laten zien. Is dit alleen mondeling gebeurd, dan wordt dat voor een werkgever lastig aan te tonen." 

''Ik heb niks te verbergen’’ 

Naast de praktische do’s, staat Elisa ook stil bij misverstanden die werkgevers kunnen hebben rondom ongevallen die strafrechtelijk worden opgepakt. "Sommige werkgevers, die nooit eerder met een dergelijke situatie te maken hebben gehad, zeggen in het begin: ‘Ik heb niks te verbergen en ik heb geen ondersteuning nodig', en delen van alles bij verhoren of verzoeken om informatie. Er zit een nuance in "niets te verbergen hebben" en meer informatie verstrekken dan hetgeen waartoe je verplicht bent. Je hebt als bedrijf ook met belangen van derden en privacywetgeving te maken. Die gevolgen kan je niet altijd direct overzien. Daar komt bij dat ‘off the record’ niet bestaat, dus wat je aan informatie verstrekt, kan allemaal in het dossier terechtkomen." Daarnaast is het belangrijk om te weten wat je rechten en plichten zijn. "Als je weet wat je rechten en plichten zijn, is het veel makkelijker om beslissingen te nemen. Wees in een vroeg stadium al serieus bezig en schakel eventueel juridische hulp in. Een advocaat helpt bij bewustwording rondom gevolgen voor het bedrijf en de werknemers, kan de rechten en plichten toelichten en direct schakelen na het ongeval." Zo staat Elisa zowel werkgevers als werknemers bij. 

Wat kun je nú al regelen? 

Hoewel een ongeval nooit volledig te voorspellen is, begint alles bij voorbereiding volgens Elisa. ''Dat hoeft geen uitgebreid handboek te zijn. Dat kan één of twee A4'tjes zijn. Denk aan een korte procedure waardoor iedereen weet wat je bij een ongeval te doen staat." Een duidelijke interne procedure zorgt voor rust op het moment dat er iets gebeurt. "Voor chauffeurs kan het bijvoorbeeld helpen om alvast een kaartje met een telefoonnummer van een gespecialiseerde advocaat in de cabine te hebben. Na een ernstig ongeval wordt een chauffeur vaak direct meegenomen voor verhoor en kan zijn of haar telefoon in beslag worden genomen waardoor er geen telefonisch contact mogelijk is.'' In zo'n situatie is het fijn dat er vooraf duidelijkheid is waar iemand terechtkan voor ondersteuning. Daarnaast gaf Elisa praktische tips bij verhoorsituaties. 

Voor je bedrijf, voor jezelf én voor je werknemers 

Bewustwording is en blijft volgens Elisa de belangrijkste stap voor werkgevers. "Als je bewust bent van je rechten en plichten, en wat je vooraf kunt regelen voordat er iets gebeurt, dan ben je al een eind." Een goede voorbereiding draagt daaraan bij. "Een bedrijfsongeval of een ongeval met een beroepschauffeur is helaas niet zo ver van hun bed als werkgevers misschien denken. Dat is zeker niet om angst aan jagen, maar om een stukje rust te brengen. Juist om daar nu bewust van te zijn en om dat goed te regelen. Voor je bedrijf, voor jezelf als directie én voor je werknemers."