Rechten en plichten van werkgevers en werknemers

Iedereen die werkt, heeft rechten en plichten als het gaat over veiligheid en gezondheid op het werk. Dit geldt voor jou als werkgever maar ook voor je werknemers. We leggen hier uit wat de Arbowet zegt over deze rechten en plichten. Zo weet je precies wat je moet doen als werkgever en werknemer om een veilige en gezonde werkplek te maken en te houden.
Rechten en plichten van werkgevers
Als werkgever heb je de taak te zorgen dat werknemers veilig en gezond kunnen werken. Dit noemen we ook wel ‘Arbowet verplichtingen werkgever’. Hieronder leggen we de belangrijkste punten uit die je als werkgevers moet doen.
Veilige werkomgeving
Zorgen voor een goede en veilige werkplek. Dit betekent bijvoorbeeld dat een bureau in hoogte verstelbaar is. Of dat een magazijnstelling goed verankerd is. Het zorgen voor een gezonde sfeer op het werk is ook een plicht: de werkplek moet een plek zijn waar werknemers zich prettig en veilig voelen. Zoals het duidelijk maken van een standpunt dat ongewenst gedrag, zoals discriminatie, pesten, agressie en seksuele intimidatie niet wordt geaccepteerd.
Als werkgever dien je regelmatig voorlichting en instructies te geven over veilig werken. Dit alles valt onder ‘Arbowet verplichtingen werkgever’ en wordt ‘zorgplicht’ genoemd.

Vertrouwenspersoon
Is een vertrouwenspersoon verplicht? Als de Eerste Kamer binnenkort instemt, wordt de vertrouwenspersoon verplicht. Als werkgever moet je een vertrouwenspersoon dan verplicht benoemen. Deze persoon helpt werknemers met problemen of zorgen op het werk, zoals pesten of ongewenst gedrag. Een vertrouwenspersoon is belangrijk om een gezonde werkplek te creëren en om werknemers te ondersteunen. Zo vergroot je de kans dat werknemers zich goed voelen en gezond blijven op het werk.
Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
Het is verplicht een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) te hebben. Dit betekent het benoemen en beschrijven van alle risico’s op het werk. Daarbij hoort ook een plan van aanpak om de risico’s te verminderen. Dit helpt je om problemen op tijd te zien en te voorkomen.
Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO)
Volgens artikel 18 van de Arbowet moet de werkgever werknemers regelmatig de gelegenheid bieden een onderzoek te ondergaan dat gericht is op het zoveel mogelijk voorkomen of beperken van gezondheidsrisico's die voortvloeien uit het werk. De bedrijfsarts kan, op basis van de inhoud van het werk en met behulp van de RI&E, een PAGO opzetten, uitvoeren en beoordelen. Daarnaast adviseert de bedrijfsarts de werkgever over de uitkomsten en eventuele vervolgstappen. Het onderzoek richt zich op de specifieke risico's die verbonden zijn aan de werkzaamheden van de werknemer.
Zorgplicht
De ‘zorgplicht Arbowet’ betekent dat je als werkgever verantwoordelijk bent voor de gezondheid en veiligheid van je werknemers. Dus dat je alles moet doen om risico's te verkleinen en een veilige werkplek te bieden. Dat kunnen instructies zijn voor het laden en lossen van goederen, maar ook hulpmiddelen als een beeldschermbril.
Arbobeleid
Je bent verplicht een arbobeleid te maken. Dit is een plan waarin je opschrijft hoe de veiligheid en gezondheid op het werk is geregeld. Voor het opstellen van een arbobeleidsplan kun je hulp vragen van een arbodienst of een bedrijfsarts. Het is belangrijk dat het beleid duidelijk en bekend is bij je werknemers, zodat ze weten wat ze moeten doen en welke regels er zijn.
Preventiemedewerker aanwijzen
Als werkgever moet je iemand aanwijzen als preventiemedewerker. Voor bedrijven tot 25 werknemers mag dat ook de directeur/eigenaar zelf zijn als diegene voldoende is gekwalificeerd.
Deze persoon helpt en controleert de werkplek op het gebied van veiligheid en gezondheid. De preventiemedewerker zorgt ook dat de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) goed wordt uitgevoerd en helpt om ongelukken en gezondheidsproblemen te voorkomen.

Verzuim
Als een werknemer ziek is of niet komt werken, heb je als werkgever bepaalde rechten en plichten. Je moet een goed plan hebben voor het omgaan met verzuim en de werknemer helpen om weer terug te keren naar het werk. Dit betekent ook dat je regelmatig contact houdt en samenwerkt aan een plan om de werknemer weer aan het werk te krijgen.

Toolboxen
Het recht op toolboxen en andere hulpmiddelen om veilig te werken. Deze toolboxen geven (interactief) informatie en instructies over hoe je werknemers bijvoorbeeld veilig met apparatuur of stoffen moeten omgaan.
Meer over toolboxenBedrijfsarts, psychosociale arbeidsbelasting, werkplek, et cetera
Werknemers moeten een bedrijfsarts kunnen zien en hulp krijgen zoals bij stress dat door het werk komt. Dit betekent steun om de eigen werkplek te verbeteren en hoe stress zoveel mogelijk te voorkomen.
Plichten van werknemers
Je werknemers hebben niet alleen rechten, de plichten zijn net zo belangrijk. Deze worden ook wel ‘verplichtingen werknemer Arbowet’ genoemd. Welke zijn deze?
Het zorgen voor eigen veiligheid en gezondheid, kennis (training) toepassen
Een werknemer moet voor de eigen veiligheid en gezondheid zorgen. Dit betekent dat de informatie en training die ze hebben gekregen, moeten gebruiken om veilig te werken. Het volgen van de veiligheidsregels en gebruikmaken van de beschermingsmiddelen die zijn aangewezen.
Hulpmiddelen en beschermingsmiddelen goed gebruiken
Alle hulpmiddelen en beschermingsmiddelen die je werknemer krijgt, niet alleen gebruiken maar ook goed gebruiken. Dit helpt om veilig te werken en gezondheidsproblemen te voorkomen.
Gevaren melden
Bij gevaarlijke situaties of risico’s heeft de werknemer de plicht deze te melden. Dit helpt jou om snel problemen op te lossen en de werkplek veilig te houden voor iedereen.
Veelgestelde vragen over wet- en regelgeving
Heb je vragen over veilig en vitaal werken? Bekijk alle veelgestelde vragen over dit thema.
RI&E staat voor risico-inventarisatie en -evaluatie. Het is een lijst waarop alle mogelijke risico’s op het werk worden opgeschreven. Het doel daarvan is om de werkplek zo veilig en gezond te maken. Lees alles over wat een RI&E is.
Als werkgever ben je verplicht ervoor te zorgen dat je medewerkers veilig en gezond werken. De mate van bescherming die je moet bieden heeft de overheid vastgelegd in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling. Om deze wetten na te leven moet je een arbobeleid voeren. Kijk op het Arboportaal wat de overheid hierover zegt.
Heb je het voorbeeld-Arbobeleidsplan gedownload? Dan zie je dat je op veel manieren de arbeidsomstandigheden kunt verbeteren. Misschien breng je nog niet alles in praktijk, maar wil je er wel mee beginnen. Kijk dan eens wat we voor je kunnen betekenen bij een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E). In het voorbeeld-Arbobeleidsplan geven we steeds aan waar je belangrijke informatie kunt vinden. Ook vermelden we waar je onze adviseurs voor in kunt schakelen. Vaak zijn onze diensten gratis als je afdraagt aan SOOB. Doe er je voordeel mee!
Als bedrijf ben je volgens de Arbowet verplicht om je werknemers te beschermen tegen psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Je moet hiervoor beleid opstellen én uitvoeren.
Een vertrouwenspersoon aanstellen is (nog) niet wettelijk verplicht. Het wetsvoorstel daartoe is in behandeling. Maar het is wél een goede manier om invulling te geven aan het PSA-beleid.
